2013 SODENKULA FİLM FESTİVALİ

Haziran, Beyaz Geceler Zamanı

 

Havaalanından çıktığımızda bizi sert bir rüzgar ve soğuk hava karşılıyor, akabinde derhal kalınları giyiyoruz. Boru değil, yaz ayı bile olsa kutup dairesinin içindeyiz, sıcaklık öğlen on sekiz-yirmi, akşam beş-on. Ama insanlar bizim kadar kötümser değil. Tişörtlerle gezip barların bahçesinde soğuk bira içerek yaza merhaba diyorlar. 

 

Bira içmeyi bıraktığım ve hava da buz gibi olduğu için bir Jameson patlatmak istiyorum, tabi ki buzsuz. Bu isteğim barmenin hoşuna gitmiş olacak ki tek parasına dubleyi basıyor. Üçüncü kadehte ise level atlamış olacağım ki triple uzatıyor. Ben de gıyabında kadehimi onun ve tüm iyi yürekli barmenlerin şerefine kaldırıyorum.

 

 

Gittiğimiz bar yörenin en sıcak ortamı. Fin halkı NŞA zinhar konuşmazken, kafaları buldukça iletişime geçme isteği ile coşuyorlar adeta. Ama gel gör ki o kadar alkolden sonra iletişim ne mümkün? Ne dediklerini anlamak için akla karayı seçiyoruz. Bu arada masaya devrilenler ayrı bir husus. Aklımda kalan bir diğer görüntü ise sokaklarda sabaha karşı (gerçi orada yazın hiç gece olmuyor ama) sarhoş Finlilerin tıpkı ‘Yaşayan Ölülerin Dönüşü’nde olduğu gibi yalpalayarak, tam birer zombi gibi yürümeleri. Neyse ki zararsızlar.

 

***

 

Ertesi gün kasabayı keşfe çıkıp, aslında Film Festivali için burada olduğumuz için, program almak, gideceğimiz filmleri belirlemek amacı ile ortamı kolaçan ediyoruz. Filmlerde pek bir bok yok. Kasaba da çok küçük olduğundan yarım saat içinde her yerini öğrenmiş olarak huzura eriyorum. Bu arada iki tane pizzacı tespit ediyoruz. Finlandiya’da, hele böyle unutulmuş bir yerde olduğundan bunlardan en azından birinin bizim memleketten olma olasılığı yüzde bin diye kaba bir tahmin yürüterek içeri dalıyoruz: “Merhaba, kolay gelsin.”

 

julkisivu-kesalla-2016

 

İçeride en az benim kadar esmer çocuklar var ama suratıma mal mal bakıyorlar. “Yok mu Türkçe bilen?” diye sorumu ısrarla yineliyorum, zira o kadar olasılık hesabı yaptık, yanılma payı yok. Nitekim bir tanesi utana sıkıla çıkıp kırık bir Türkçeyle “abi biz Kuzey Iraktanız” deyince bir Rojbaş[1]yolluyorum kitleye. Elemanlar bir anda seviniyor, o sırada mekan sahibi olduğu belli olan adam içeriden beliriyor ve koca bir “hoş geldiniz” diyor. Hele bir de neredeyse akraba çıkacak gibi olunca yüzünde güller açıyor. “Misafirimsiniz” diyor “her gün gelin, hep gelin, daima gelin”. Tabii uğrarız diyoruz. Uğruyoruz da nitekim. Biliyoruz ki gurbet el zordur, dayanışmak lazım güzel insanımızla (kötüsüyle değil elbette, onlar ki başlarına taş yağsın, kıçlarında güller açsın).

 

sodankylä
soden

 

Festivalin adı ‘Gece Yarısı Güneşi’, kurucular arasında elbette ki Aki (Kaurismaki) Abimiz var. Ne var ki araç amacı aşıyor ve gündelik hayat-alkol-sohbet üçgeninde çok sayıda filme gidemiyoruz ne yazık ki. Ama daha iyisi oluyor, kopuk bir filmden sahneler yaşıyoruz sanki. Zira evinde kaldığımız eleman bizi yüzen saunasına davet ediyor (Bu arada adam atom mu fizik profesörü mü neymiş). Yol arkadaşım Ülke ile buna bir anlam veremiyoruz önce. Nasıl yüzen sauna lan? Baya yüzüyormuş meğer. Böyle motoru filan da var. Eleman kasa kasa birayı, votkayı, şampanyayı yüklüyor ve açılıyoruz gece on ikide nehrin ortasına, anadan üryan ve kızlı erkekli. Tek sıkıntımız suyun kaldırma kuvveti ve beş santigrat derece olan hava sıcaklığı. Sıcacık saunanın içinde ver alkolü ver, sonra çık ve buz gibi nehre atla. Kalp krizi riski olduğundan önce Ülke’nin atlamasını bekliyorum, bakıyorum ölmüyor ben de atlıyorum ve satırlarımdan anlaşıldığı üzere ben de ölmüyorum. 

 

Gerçekten müthiş bir olay. Müthiş olan ölmemek değil, sıcak topların soğuk suya değme anı elbette ki. 

 

9
7

 

Derken Ülke ile Etnografya müzesine gitmeye karar veriyoruz. Yürürken, yol üzerinde orada olmaması gereken bir şey mi görüyoruz veya harita ile çelişen bir durum mu vardı tam hatırlamıyorum ama cebimizdeki haritayı çıkartıp salak salak bakmaya başladığımızda yanımızdan geçen iki kız önce bizi süzüyor sonra da yardım teklifinde buluyor.

 

Aslında gideceğimiz yer Laz labirenti gibi bir yerde, düz git, köprüyü geçince sağa dön ve ilerle. O kadar! Yine de ayıp olmasın diye haritada gösteriyoruz ‘buraya gitmek istiyoruz’ gibilerinden. Kızlar daha önce harita görmemişler gibi boş gözlerle haritaya bakarak gak guk ediyorlar. Bizim şaşkın bakışları görünce de ‘ya aslında biz de buranın yabancısıyız’ diyerek gevelemeyi sürdürüyorlar.

 

Dayanamıyor ve ‘O zaman biz size yardım edelim’ diye atlıyorum, ‘Nereye gitmek istiyordunuz?’ Ülke de durum karşısında kendisini tutamayıp makaraları koyuveriyor. Kızlar da derhal uzaklaşıyor tabii... Yine sıçıp batırarak bir tanışma fırsatını daha tepiyoruz ama ne yapsaydık ki? Kedi ve ciğer hesabı, zaten çok da güzel değillerdi avuntusuyla sırıtarak yola devam ediyoruz. 

 

 

8

Gece 03:00 suları

Geleli 4-5 gün olmuştu. Yine bir sohbet esnasında ren geyiklerinden açıyor konu. Oranın halkı “Ne kadar salak hayvanlar bunlar” deyince sıkı hayvan dostları olarak hemen müdahale ediyoruz, “hayvana öyle demeyin, ayıptır”. “Yok yok” diye üsteliyorlar, “gerçekten geri zekalılar. Siz de dikkat edin.” Ülke ile birbirimize bakıyoruz anlamsızca. Ertesi gün de araba kiralayıp çevreyi keşfe çıkıyoruz. Rovaniemi kentindeki turizm ofisindeki kız da üç beş sohbetten sonra aynı konuyu dillendiriyor: “Aman ren geyiklerine dikkat edin, bu kadar embesil bir hayvan daha görülmemiştir.”  

 

Finlandiya’nın sembollerinden olan bu sevimli hayvanla Finlilerin arasında ne geçmiş olabileceğini tartışıyoruz ve o anda fark ediyoruz ki o ana kadar ren geyiğini pek de yakından görmemişiz.

 

10

 

Dünyanın en saçma sapan yerlerinden biri olan Noel Baba köyüne uğruyoruz. Gerçekten süper zırva bir yer, tamamen tüketim ve alışveriş mantığı üzerine kurulu. Vatandaşımız Demreli fakir Aziz Nikola, nam-ı diğer Santa Klaus burayı görse büyük ihtimalle kusardı.

 

Untitled

 

Dönüş yolunda birden bire üç tane ren geyiği fırlıyor yola. Hızlı gitmediğimiz için duruyoruz. Hayvanlar mal gibi yolun ortasında duruyorlar. Bir iki kornaya basıyoruz tık yok. Dışarı çıkıyoruz, hiç oralı değiller. Hayır yolun ortasında bok mu var arkadaşım? S.ktir git ormanda takıl işte mis gibi. Burada araba çarpar. Yok, anlamıyorlar. Dikilmeye devam.

 

Ren geyiklerinin gerçekten de geri zekalı olduklarını üzülerek idrak ediyoruz. Ama çok sevimli keratalar. Özellikle boynuzlarındaki tüylerle.

 

6
5

 

Son durağımız bir başka dil ailesi grubumuzdan uzak akrabalarımız olan Laponlar. Köye geldiğimizde ‘şamanizm acaba burada da mı öldü?’ sorusuyla dalıyoruz ortama ama ne yazık ki bir kez daha idrak ediyoruz ki olay burada da turistik olmuş, ayağa düşmüş. Lapon kılığına girmiş Finli teyze güpegündüz Alman turist kazıklıyor.

 

Ayıp mı? Belki.

 

Belki de turist hak ediyordur bu muameleyi.

 

Paylaşım için

ANA MAL’I ARAMAK I

Avrupa’nın Bütün Sokaklarında O’nu Aradım 

 

Bölüm I

 

Kadim dostum Benan, Yunanistan’dan ne istersin soruma “tabii ki Kapital’in Yunanca versiyonunu” diye yanıt vermişti. Zaten Tebareke ve Amme Dualar’ı isteyecek değildi. Ya halis domuz sosisi isterdi, ya içki, ya da sakallının bilimum dile çevrilmiş Ana Mal’ını. Sosisi yiyip içkiyi de bizzat kendim içeceğimden dolayı o an bu istek makul görünmüştü gözüme.

 

Yunanistan’a giderken aklımda bunlar vardı...

 

Aslen anarşist olduğumdan dolayı eski dost ve yoldaşlarımla buluşma amacıyla Atina’nın anarşist bölgesi Ekzarhia’ya doğru uzuyorum. Ama Yunanlı dediğin anarşist bile olsa hiç buluşmaya zamanında gelir mi? En az yarım saat takmazlarsa içleri rahat etmez. Zaman öldürme amacıyla dolanırken etraftaki irili ufaklı kitapçıya takılıyor gözüm. Burada değilse nerede, şimdi değilse ne zaman diye düşünerek dalıyorum bir tanesine.  

 

Yunanlıların da İngilizceyle olan imtihanlarından sınıfta kaldığını biliyordum, anlaşamıyoruz. Başka birine giriyorum neyse ki bu defa anlaşıyoruz ama Kapital mapital yok. Nerede bulabileceğim sorusunun yanıtı da müphem. Ben de şansımı bu kez büyük ve daha modern görünümlü bir kitapçıda denemeye karar veriyorum. Orada da yok!

 

Ter ve afakan basıyor. Ulan diyorum kendi kendime, arkadaşlarımın bazıları hala neden bu sakallıda ısrar ediyor? Sakallı desen bizde de var. Hem Yunanistan’da Bakunin-Kropotkin filan bulmak daha kolay.

 

bakunin
220px-Peter_Kropotkin_circa_1900

 

O sırada büyükçe bir sahaf görüyorum, iki katlı. Giriyorum ve yaşlıca amcayla göz göze gelince sıçtığımı anlıyorum. Adamın İngilizce bilme ihtimali “Ordular ilk hedefiniz Akdeniz’dir” sözündeki Akdeniz’in, Akdeniz olma ihtimali kadar düşük.

 

Bir süre anlaşamayınca hemen pes etmiyorum. Biraz pantomim, biraz dans, biraz da ‘Das’ Kapital eşliğinde elimle kendime sakal yapıyorum, sol yumruğumu kaldırıyorum, Lenin filan artık Allah ne verdiyse sol jargondan bildiğim imgeleri sıralıyorum. Adam bu performansım karşısında pes ederek beni yukarı kata çıkartıp ‘aha’ diye bir sırayı gösterip gidiyor. Orada Marks’tır, Lenin’dir ne ararsan var!

 

Yunanca harfleri okuyabiliyorum. Zaten Kapital dediğin de tuğla gibi bir kitap olması gerektiğinden araştırmam daralıyor. Seçme eserleri ayıklıyorum ve şu anda elimde eşek gibi kalınca bir kitap var. Yazarı da tutuyor ama adı bir garip:

 

“To Κεφάλαιο” okunuşu itibariyle ‘To Kefaleo’!

 

Bu ne lan deyip gülmeye başlıyorum. Demek ki bu yüzden bulamıyormuşum sabahtan beri. Yunanların her boku Yunancaya çevirdiklerini unutmuşum...

 

syllektiko_kefalaio_2

 

Bölüm II

 

Berlin’in Doğusu Batısı Farksız

 

Yunanistan’da, I. ve III. cildi bulup II. cildi bulamayınca yaşadığım başarısızlığı telafi etmek için Berlin’de araştırmalara girişiyorum. Bu sefer de sıçarsak kovulacağız.

 

Yanında kaldığım arkadaşlarım bana bir bisiklet verip, ilk günden itibaren beni sokağa salıyorlar. Berlin mi büyük ben mi, göreceğiz.

 

Pasaporttan iliklere kadar işlemiş olan Türklükten dolayı trafik lambalarına riayet etmeyi bazen es geçince bir iki kaza tehlikesi atlatıyorum. Zaten ne olursa olsun alkollü araç kullanmamak da gerekir, ama bu uyarı nedense insanın aklına ayıkken geliyor. Ama suç bizim mi? Tekirdağ rakısını Alamanya’da 2.2 Avro’ya içiyorsan bu ayıp TC’deki hükümetin değilse kimin?

 

Yediğim bir kaç küfüre İspanyolca karşılık veriyorum. Zaten Türklerin oradaki durumu malumken üzerine de ben eksik kalayım. Hem İspanyol dediğin şahıs da aynı biz, yalnızca Almanya’daki ifşası zaman alacak. Ben sırf yardımcı olmak istiyorum, yoksa kötü bir niyetim yok.

 

Berlin’in en büyük ve en afili kitapçısına giriyorum. Hayvan gibi bir yer. Katları çıktıkça ufkum genişliyor. Ekonomi-politik neyse ki en üstün bir altında. Görevlilere yeni durumumu anlatıyorum; zira Benan Efendi şimdi de üçü bir arada istiyor, çünkü daha önce aradaki cildi bulamadık ya, olayı garantiye almak için.

 

P1040753

Berlin DDR (Demokratik Almanya Cumhuriyeti) Müzesinden

 

Önce suratıma ‘sosyalizm ölmüş sen neyin peşindesin lan’ der gibi bakıyorlar. Zaten sosyalis değiliz, bana mı düşmüş bunu savunmak diyerek, ‘arkadaşım koleksiyon gibi bir şey yapıyor’ diye geveleyince iyice dingil durumuna düşüyorum. ‘Arkadaşın mı manyak yoksa ona uyan sen mi’ bakışı iyice yerin dibine sokuyor beni. Lanet olsun sosyalizme de, ekonomi profesörlüğüne de deyip kaçmak istiyorum oradan. İtliğin, hergeleliğin profesörü olmak istiyorum o an. 

 

Neyse konuyu dağıtmayayım, oradaki ay parçası gibi bir görevli umutsuz bir erkeğe annelik şefkati göstermek isteyen her kadın gibi sağa sola bakıyor, telefonla soruyor filan ama en sonunda ayrı ayrı var ama üçü bir arada yok diyor. ‘Belki de hiç var olmadı.’

 

Çabuk pes eden birisi olmadığım için kentin ikinci büyük kitapçısına gidiyorum. Böyleyken böyle diyorum. Görevli kadın beni din ve antropoloji bölümüne götürüyor. İster istemez gülümsüyorum: ‘din kitlelerin afyonu’ ise Markizm de kitlelerin dini olmasın? 

 

Kadına ‘pardon burası doğru bölüm olmayabilir’ diye uyarıda bulunca kadıncağız bir anda ayıkıp utanıyor. Sonra başka bir görevli elinde tek bir ciltle geliyor. Biraz karıştırıyorum, konuya da çok hakim değilim ama anladığım kadarıyla bu Kapital’den seçme bölümlerin olduğu ortayakarışık, kesinlikleüçübirarada değil.Böyle bir kitabın varlığından şüpheye düşüyorum. Herhangi bir yerde bulabilir miyim diye soruyorum ama yanıt yine olumsuz. Berlin’de Marks’ın izini bulmak bu kadar mı zor diyerek sinirlenmeye başlıyorum. İş artık inada biniyor yavaştan.

 

P1040733

 

Bölüm III

 

Şimdiye kadar dolaştığım Batı Berlin zaten yavşak kapitalistlerin mekanıydı, belki de artık Kapital’i doğru yerde aramanın zamanı geldi diyerek Oberbaumbrücke’yi geçiyorum. Turistin harman olduğu Berlin duvarının kalıntısının yanından bisikleti yukarı doğru Frankfurter Allee’ye kadar sürüyorum. Şimdi Doğu Berlin topraklarının ortasındayım.

 

Burası daha az kalabalık. Daha az araba ve daha az dükkanla daha sakin bir yer. Sosyalizm zamanlarının en popüler kenti olarak Berlin, Sovyetlerde yaşayan herkesin görmek istediği ilk yermiş diye rivayet edilir. Tabii vatandaşın SSCB’den, başka bir sosyalist ülke olmasına rağmen DDR’ye turist olarak gitmesi nah mümkündü, o da ayrı bir hikaye.

 

Üçübiraradayı buluyorum ama benim üçübiraradam bu. Yöresel bıçak satan dükkanın yanında silahçı, onun yanında da kitapçı var. Acelem olmadığından önce bıçakçıya girip çakılara bakıyorum. Sonra silahçıda arbalettir, Sig-sauer’dir bilimum makineyi inceleyip kitapçıya dalıyorum. İki dükkanda da kimsenin Batı Berlin’in aksine İngilizce bilmemesi beni daha çok umutlandırıyor: yoksa sosyalizm burada yaşıyor olmasın la?

 

Ne münasebet! Kitapçıdaki teyzeye tane tane ‘Du yu have das Kapital?’ diye soruyorum, kadın da bana yaklaşık on beş dakika boyunca Almanca bir şeyler anlatıyor. Hiç bir bok anlamıyorum tabii ki. Halbuki kadın zamanında Doğu Berlin’e iltica etmiş eski bir RAF üyesi filan çıkabilir, oradan sohbetin belini kırarız diye bile ümitlenmiştim. Büyük ihtimalle bana sosyalizm mi kaldı .... (boşlukları siz doldurun) filan diye hayat dersi veriyor, hayır yanıt da veremiyorum ki, Türkçe de bilmez Doğu Almanlar!

 

baader-meinhof-1

RAF

 

SON

 

Neticede elim cebimde/cebim delik/elimde ne var şarkısı ile baş başa kalakalıyorum. Bir görevde daha sıçıp batırarak, hayatımda bu kadar başarısızlığı Kapital yardımı ile tattığımı idrak ediyorum. Kısacası Ana Mal’ı ararken mala bağladık.

 

Başlıyacağım Kapital’ine de Marsk’ına da ama ha!.. 

 

 

Paylaşım için

Terms & Conditions  |  Privacy Policy

Gezenti 2018 © All Rights Reserved